Central Judaica Database

Show description | Show all images

Medalion z hebrajską inskrypcją

Nieznany

Title: Medalion z hebrajską inskrypcją

Author: Nieznany

Type: Medalion

Object identifier: MS/A/129

Discovery location: Sosnowiec-Zagórze

Previous owner purchase location: Sosnowiec

Date: II poł. XIX w.

Medium: brąz

Technique: złocenie

Dimensions: średnica- 2,8 cm

Object description

Medalion zdobiony obustronnie, z napisami w j. hebrajskim, z przedstawieniami obrazkowo - figuralnymi na awersie i rewersie, okrągły, z uszkiem u góry. Na awersie medalionu widoczne są dwa zamknięte wysokimi ostrołukami prostokątne pola, na których przedstawiono dwie sceny - wyobrażenie siewcy umieszczono po prawej stronie, natomiast w kolejnym polu przedstawiono wyobrażenie grupy ludzi- prawdopodobnie kobiet. Jedna z nich trzyma dziecko na rękach. W tle widoczne są zarysy bliżej nieokreślonej strzelistej konstrukcji. Tło jest niewyraźne. Możliwe, że są to rozpięte na masztach statku żagle. Pomiędzy łukami zamknięć płaszczyzn z przedstawieniami siewcy i kobiet umieszczono gwiazdę Dawida. Całość kompozycji obwiedziona jest podkowiasto wygiętą zakończoną segmentem meandra listwą. Ponad listwą po okręgu medalionu biegnie hebrajski napis. Jest to sentencja z Psalmu: " Jeśli zapomnę o Tobie Jerozolimo niech uschnie moja prawica". Sentencja ta często pojawia się na ścianach synagog i domów modlitwy. Na obszarze Zagłębia umieszczono ją na ścianie w prywatnym domu modlitwy w tzw. Bramie Cukermana w Będzinie pod malowanym wizerunkiem panoramy Jerozolimy. Wedle sugestii hebraisty Leszka Hońdo z instytutu Judaistyki UJ medalion noszący tego typu sentencje może być symbolem złożonej przez noszącą go osobę przysięgi wierności ideom ruchu syjonistycznego. Możliwe, że wykonano go w Palestynie lub w Królestwie Kongresowym, a środki pozyskane za jego sprzedaż przekazano na finansowanie osadnictwa w Palestynie. Poniżej listwy widać również silnie zatarte fragmenty napisów hebrajskich. Po lewej stronie widoczny jest napis Izrael oraz kolejny umieszczony nad nim wyraz. Można to przetłumaczyć jako zbawienie Izraela, pomoc Izraelowi. Podobna jest sytuacja po drugiej stronie medalionu. Na dole widać niewyraźny napis w formie frazy znaczącej z Syjonu ponad nim jeszcze bardziej niewyraźny napis, którego nie udało się zrekonstruować. Na całym obwodzie na krawędzi medalionu widoczny jest ornament perełkowy.
Po drugiej stronie medalionu ozdobionego na krawędzi, podobnie jak na stronie przeciwnej, widzimy biegnące po krawędzi okręgu dwa napisy hebrajskie. Napisy łączą się na obwodzie, z tym że kierunki ich biegu są przeciwne. W centrum medalionu przedstawiono okrąg w którym umieszczono mocno już zatarty krajobraz. Jest to panorama Jerozolimy. Widoczne są zaorane pola oraz sady, a w głębi kompozycji bardzo niewyraźne zarysy zabudowań miejskich. Pierwszy napis, umieszczony u dołu kompozycji, biegnący zgodnie ze wskazówkami zegara można przetłumaczyć na: "Kolonia pierwsza w Syjonie". Drugi napis zajmujący większą część obwodu to sentencja z Księgi Proroka Izajasza (Iz 41: 27) medalionu i brzmi: „Ja jestem pierwszy, który to Syjonowi powiedział: Oto oni! I dałem Jeruzalemowi zwiastuna dobrej wieści”. Wraz z ukonstytuowaniem się w XIX w. ruchu syjonistycznego wzrastało osadnictwo Żydów z Europy, w tym z Polski, na obszarze Palestyny, która po okresie przynależności do Imperium Osmańskiego znalazła się następnie pod wpływami brytyjskimi. Medalion został odnaleziony w 2010 r. podczas wykopalisk w Sosnowcu- Zagórzu, na wczesnośredniowiecznej osadzie hutniczej (stanowisko nr 5) datowanej na okres od drugiej połowy wieku XI do XII wieku. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi w jaki sposób przedmiot odnalazł się w tym miejscu - na łąkach w Zagórzu, nieopodal średniowiecznego gródka na terenach należących przez pewien czas do rodziny Mieroszewskich. Liczba Żydów w Zagórzu była niewielka. Historyk regionalista Grzegorz Onyszko oszacował, że pomiędzy 1838 a 1852 rokiem wynosiła ona 6-7 osób. W 1864 roku mieszkało tam ok. 30 osób wyznania mojżeszowego. W związku z tym odnalezienie zagubionego medalionu przez Żyda, a także - najprawdopodobniej - sympatyka ruchu syjonistycznego - należy uznać za wyjątkowy zbieg okoliczności. Medalion został poddany zabiegom konserwatorskim.
(op. Katarzyna Sobota - Liwoch)

Is part of collection: Muzeum Sosnowiec - Pałac Schoena

Category: Pamiątki Historyczne

Rights: domena publiczna

Similar objects